Bao Ninh – Tuga rata

Ponekad se desi da pisac krvari riječima po papiru, uglavnom dok priča o svom životu pa tako njegov roman postane pisani trag o njegovom postojanju, osjećajima i onome kroz šta je prolazio. Bao Ninh je jedan od takvih pisaca, čovjek koji je u svom debitantskom i jedinom romanu „Tuga rata“, u redove utkao sebe i tako iznjedrio veoma snažan roman za generacije koje dolaze.

Ninh je tokom Vijetnamskog rata služio u 27. slavnoj omladinskoj brigadi u redovima Sjevernog Vijetnama. Od 500 mladića i djevojaka te jedinice, njih 10 je preživjelo. Šest ih je izvršilo samoubistvo tokom deset godina nakon rata. Ninh je ispričao priču te generacije gubitnika na pobjedničkoj strani Vijetnamskog rata zbog čega je njegov roman dugo vremena bio zabranjen od strane Komunističke partije, a on bio pod prismotrom.

Ispunjen melanholijom od prvog do posljednjeg slova, „Tuga rata“ je roman o ratu, onome što ostaje iza njega, ljudskim sudbinama, tragičnoj ljubavi i borbi s demonima unutar pisca. Jedini način da ih izbaci iz sebe jeste taj da piše i na kakav samo način to Ninh radi. „Tugu rata“ su nazvali „Na zapadu ništa novo“ za nove generacije, što dovoljno govori o jačini romana i utisku koji ostavlja, a nakon što ga pročitate, dugo se nećete moći otarasiti gorčine u ustima i knedle u grlu, što zbog tuge koja se naprosto osjeti, što zbog scena koje nam Ninh ispisuje.

Ipak, Ninh kao da se stidi sebe, onoga šta je radio i ko je bio i u šta se pretvorio ili mu je možda tako bilo lakše pisati, pa dijeli svoju ličnost i roman piše u trećem licu. Njegov alter ego postaje Kien, mladić čija priča počinje par godina poslije rata, kada se kao član jedinice za skupljanje mrtvih i traženje nestalih ponovo nađe u Džungli vrištećih duša, mjestu na kojem je njegova brigada ostavila kosti. Od tog trenutka, dok leži na visećoj ležaljci u pozadini ruskog kamiona ispunjenog posmrtnim ostacima, progonjen uspomenama, Kien priča svoju priču na krajnje nelinearan način, kao da mu je tok misli isprekidan pa ponovo sastavljen, šeta iz perioda u period, donoseći nam scene iz života te pripovjeda o Kienu, mladiću sa 17 godina koji odlazi u rat pun entuzijazma i ideala, a vraća se kao starac u tijelu 27-godišnjaka, koji je opterećen onim što je prošao.

Godine prolaze, Kien je sada u četredesetim godinama, ali tuga ne jenjava. Ona je dio njegovog bića, prati ga, kao i duhovi njegovih saboraca, uspomene na rat i ljubav, koju nikada nije prebolio. On je oštećen čovjek, koji piše da bi preživio, ne da bi bio objavljen. Piše po noći, opija se i jedino mu društvo čini gluhonijema djevojka koja sačuva njegov rukopis, takav kakav je, razbacan i nepovezan da bi se na kraju romana pojavio Ninh, kao narator u prvom licu, i preuzima rukopis te ga objavljuje u tom rasutom izdanju.

Roman nema poglavlja, već je to niz odlomaka, svaki kao da je izvađen iz Ninhovog sjećanja, o pojedinim borbama, ženama koje je upoznao, prijateljima koje je izgubio, stvarima koje je vidio i svaki od njih nosi udarac koji nam izbija dah iz pluća. Izdvojit ću scenu u kojoj u jedinicu dolazi pošta, jedino pismo koje su dobili je za vojnika od njegove majke koja mu priča o svom životu, moli se za njega i raduje se njegovom pismu jer joj je on jedini član porodice koji je ostao nakon što je izgubila drugog sina. Starica ne zna da je njen sin dezertirao nekoliko dana prije, s namjerom da joj se vrati, ali su ga pronašli mrtvog u džungli. Ispričan na takav način, iscjepkan i nepovezan, može se opisati kao PTSP tok misli.

Za ovaj roman, Ninh je 1994. nagrađen Međunarodnom nagradom za fikciju, koja je sada Man Booker International nagrada, a na Zapadu se našao zahvaljujući grubom prijevodu na engleski njegovog prijatelja koji je rukopis donio na stol urednika. Drugi roman, po imenu „Stepa“, Ninh je napisao, ali nije objavio iz straha od posljedica, a u jednom intervjuu je rekao „da u Vijetnamu nije pravo vrijeme da se izda roman“.

  • Naslov originala: Nỗi buồn chiến tranh
  • Prijevod: Frank Palmos, Vo Bang Thanh, Phan Thanh Hao
  • Broj strana: 283
  • Izdavač: Penguin Random House
  • Godina: 1998.

Facebook Comments